Γράφει ο Πρωκτολόγος – Γενικός Χειρουργός Δρ. Γεώργιος Ηλίας.
Ο Δρ. Γεώργιος Ηλίας, με 25ετή και πλέον εμπειρία και πάνω από 8000 χειρουργικές επεμβάσεις με γενική αναισθησία και περισσότερες από 8500 με τοπική αναισθησία, έχει καταξιωθεί ως ειδικός στη χειρουργική για τις παθήσεις του πρωκτού με LASER.
Το συρίγγιο πρωκτού (περιεδρικό συρίγγιο) είναι μια ανώμαλη δίοδος κάτω από το δέρμα, που “ενώνει” το εσωτερικό του πρωκτικού σωλήνα με το δέρμα γύρω από τον πρωκτό. Συνήθως υπάρχει ένα σημείο εκκίνησης μέσα στον πρωκτικό σωλήνα και ένα μικρό άνοιγμα στο δέρμα, από όπου μπορεί να εμφανίζονται εκκρίσεις.
Το απόστημα πρωκτού είναι, αντίθετα, η οξεία φάση: μια τοπική λοίμωξη που δημιουργεί συλλογή πύου, με πόνο, πρήξιμο και πολλές φορές αίσθημα πίεσης. Συχνά οι ασθενείς περιγράφουν ότι η περιοχή “φουσκώνει” και όταν το πύον βρει διέξοδο (είτε μόνο του είτε μετά από παροχέτευση) νιώθουν προσωρινή ανακούφιση.
Σε αρκετές περιπτώσεις, μετά το επεισόδιο του αποστήματος μπορεί να μείνει πίσω μια “σήραγγα” που δεν κλείνει σωστά και συνεχίζει να δημιουργεί υποτροπές — τότε μιλάμε για συρίγγιο, δηλαδή τη χρόνια μορφή του προβλήματος. Αυτό εξηγεί και τον κύκλο που βλέπουμε συχνά: περίοδοι με έκκριση και λιγότερο πόνο εναλλάσσονται με περιόδους που το στόμιο φράζει, μαζεύεται ξανά πύον και ο πόνος αυξάνεται.
Ο ασθενής μπορεί να παρατηρεί λέρωμα στο εσώρουχο, υγρό με δυσάρεστη οσμή, ερεθισμό/κνησμό ή διαλείπον πόνο. Και κάτι σημαντικό: το συρίγγιο/απόστημα δεν αφορά μόνο ηλικιωμένους — μπορεί να εμφανιστεί σε ενήλικες κάθε ηλικίας.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το περιεδρικό συρίγγιο ξεκινά από μια μικρή λοίμωξη στους αδένες που βρίσκονται μέσα στον πρωκτικό σωλήνα. Οι αδένες αυτοί εκκρίνουν υγρό και “αδειάζουν” μέσω μικρών πόρων.
Όταν ένας τέτοιος πόρος φράξει ή μολυνθεί, μπορεί να δημιουργηθεί περιεδρικό απόστημα (συλλογή πύου). Αν το απόστημα παροχετευθεί αλλά η “διαδρομή” της λοίμωξης δεν κλείσει πλήρως, μπορεί να παραμείνει ένα κανάλι που επικοινωνεί με το δέρμα — δηλαδή ένα συρίγγιο.
Πιο σπάνια, ένα συρίγγιο μπορεί να σχετίζεται με υποκείμενες παθήσεις, όπως η νόσος Crohn ή άλλες φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο γιατρός δίνει ιδιαίτερη σημασία στη συνολική εικόνα και στο ιστορικό, γιατί δεν αρκεί μόνο η τοπική θεραπεία: χρειάζεται και διερεύνηση/αντιμετώπιση της βασικής αιτίας, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπών.
Η ταξινόμηση των περιεδρικών συριγγίων βασίζεται στη διαδρομή που ακολουθεί το συρίγγιο από το εσωτερικό στόμιο (στον πρωκτικό σωλήνα) μέχρι το εξωτερικό στόμιο (στο δέρμα). Είναι κρίσιμη, γιατί καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη θεραπευτική στρατηγική και κυρίως το πώς θα αντιμετωπιστεί το συρίγγιο με ασφάλεια, προστατεύοντας τους σφιγκτήρες.
Επιφανειακό συρίγγιο: βρίσκεται πολύ κοντά στο δέρμα και δεν εμπλέκει ουσιαστικά τους σφιγκτήρες (ή τους αγγίζει ελάχιστα). Συνήθως είναι και η πιο “ευνοϊκή” μορφή.
Μεσοσφιγκτηριακό συρίγγιο: η πορεία του περνά στο διάστημα ανάμεσα στον έσω και τον έξω σφιγκτήρα.
Διασφιγκτηριακό συρίγγιο: διασχίζει μέρος των σφιγκτήρων και για αυτό απαιτεί πιο προσεκτικό σχεδιασμό θεραπείας.
Υπερσφιγκτηριακό συρίγγιο: η πορεία του περνά πάνω από το επίπεδο των σφιγκτήρων (σπανιότερο).
Εξωσφιγκτηριακό συρίγγιο: ακολουθεί διαδρομή μακριά από τους σφιγκτήρες και είναι πιο σπάνιο, συνήθως με διαφορετική αιτιολογία και ανάγκη διερεύνησης.
Το απόστημα πρωκτού είναι συνήθως μια οξεία, έντονα επώδυνη κατάσταση. Ο πόνος μπορεί να είναι συνεχής και να επιδεινώνεται με το κάθισμα ή την κένωση, ενώ αρκετοί ασθενείς αισθάνονται ότι “κάτι πιέζει” στην περιοχή.
Συχνά συνυπάρχουν σημεία φλεγμονής και γενικής αντίδρασης του οργανισμού, όπως πυρετός, ρίγος, αδυναμία και αίσθημα κακουχίας. Τοπικά μπορεί να υπάρχει πρήξιμο, ευαισθησία, ερυθρότητα και ένα σκληρό/επώδυνο ογκίδιο στην ψηλάφηση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται έκκριση (πύον ή δύσοσμο υγρό) που λερώνει το εσώρουχο, κάτι που προκαλεί εύλογα δυσφορία και αμηχανία. Είναι όμως τυπικό σύμπτωμα και δεν πρέπει να καθυστερεί την επίσκεψη σε ειδικό, γιατί το απόστημα συνήθως χρειάζεται άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
Η διάγνωση ξεκινά με αναλυτικό ιστορικό (π.χ. προηγούμενο απόστημα, υποτροπές, εκκρίσεις, πόνος) και συνεχίζεται με κλινική εξέταση της περιοχής από εξειδικευμένο ιατρό. Ανάλογα με την εικόνα, μπορεί να γίνει και πρωκτοσκόπηση, ώστε να εκτιμηθεί καλύτερα το εσωτερικό του πρωκτικού σωλήνα.
Όταν χρειάζεται ακριβής χαρτογράφηση της πορείας του συριγγίου (ιδίως σε σύνθετα ή υποτροπιάζοντα περιστατικά), ο γιατρός μπορεί να ζητήσει μαγνητική τομογραφία πυέλου ή/και ενδοορθικό υπερηχογράφημα, ώστε να εντοπιστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η διαδρομή του πόρου, η σχέση του με τους σφιγκτήρες και το πιθανό εσωτερικό στόμιο.
Έτσι σχεδιάζεται η κατάλληλη θεραπεία με στόχο την ίαση και τη διατήρηση της λειτουργίας των σφιγκτήρων.
Σε περίπτωση οξέος αποστήματος, προτεραιότητα έχει η αντιμετώπιση της φλεγμονής. Συνήθως η πλήρης χαρτογράφηση και ο λεπτομερής σχεδιασμός για τυχόν συρίγγιο γίνονται αφού υποχωρήσει το οξύ στάδιο, ώστε οι εξετάσεις να είναι πιο αξιόπιστες και η θεραπεία να σχεδιαστεί σωστά.
Η σωστή αντιμετώπισή του είναι σημαντική όχι μόνο για να φύγει ο πόνος και ο πυρετός, αλλά και για να μειωθεί ο κίνδυνος επιπλοκών και υποτροπών.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η θεραπεία του αποστήματος είναι επεμβατική και αφορά διάνοιξη και παροχέτευση του πύου. Αυτό ανακουφίζει άμεσα την πίεση στην περιοχή και βοηθά να υποχωρήσει η φλεγμονή. Η χρήση αντιβιοτικών δεν αντικαθιστά την παροχέτευση και δίνεται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις (π.χ. όταν το κρίνει ο γιατρός βάσει της κλινικής εικόνας).
Σε αρκετούς ασθενείς, μετά την υποχώρηση του αποστήματος μπορεί να παραμείνει μια μικρή παθολογική “σήραγγα” που συνδέει το έντερο με το δέρμα και προκαλεί εκκρίσεις ή υποτροπές. Αυτή είναι η κατάσταση που ονομάζουμε περιεδρικό συρίγγιο. Γι’ αυτό, αφού αντιμετωπιστεί το οξύ στάδιο, ο γιατρός αξιολογεί αν υπάρχει συρίγγιο και σχεδιάζει την κατάλληλη θεραπεία.
Η αντιμετώπιση του συριγγίου είναι συνήθως χειρουργική, αλλά η επιλογή τεχνικής δεν είναι “μία για όλους”. Το κλειδί είναι να κλείσει η δίοδος χωρίς να επιβαρυνθεί η λειτουργία των σφιγκτήρων (ώστε να προστατευτεί η εγκράτεια) και με όσο γίνεται μικρότερη πιθανότητα υποτροπής.
Γι’ αυτό προηγείται σωστή χαρτογράφηση (κλινικά και, όταν χρειάζεται, με MRI/ενδοορθικό υπέρηχο) και μετά επιλέγεται μέθοδος ανάλογα με:
Σε επιλεγμένα περιστατικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ενδοσκοπική προσέγγιση (π.χ. συριγγοσκόπηση/τεχνικές τύπου VAAFT), όπου ο χειρουργός βλέπει “από μέσα” τη διαδρομή και τις διακλαδώσεις του συριγγίου. Έτσι γίνεται πιο ακριβής καθαρισμός/νεαροποίηση του πόρου και στη συνέχεια εφαρμόζεται κατάλληλη ενέργεια (π.χ. laser ή ραδιοσυχνότητες) όπου ενδείκνυται.
Η τεχνική laser σύγκλεισης (FiLaC) είναι μία ελάχιστα επεμβατική επιλογή σε συγκεκριμένα συρίγγια, με στόχο τη σύγκλειση του πόρου χωρίς διατομή σφιγκτήρα. Η ενέργεια εφαρμόζεται εσωτερικά στον πόρο μέσω οπτικής ίνας, με σκοπό να μειωθεί/κλείσει η δίοδος. Ο χρόνος ανάρρωσης σε πολλά περιστατικά είναι πιο γρήγορος σε σχέση με πιο “ανοιχτές” επεμβάσεις, όμως η καταλληλότητα και το αποτέλεσμα εξαρτώνται από την ανατομία και την πολυπλοκότητα του συριγγίου.
Σημαντικό: καμία τεχνική δεν μπορεί να υπόσχεται “μηδενικές επιπλοκές” ή “100%” επιτυχία για όλους. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι η σωστή επιλογή μεθόδου για το συγκεκριμένο συρίγγιο και η εμπειρία του χειρουργού.
Στο περιεδρικό απόστημα, η αποτελεσματική αντιμετώπιση συνήθως απαιτεί παροχέτευση (διάνοιξη και άδειασμα του πύου), γιατί διαφορετικά η λοίμωξη μπορεί να επιδεινωθεί. Στο περιεδρικό συρίγγιο, η οριστική λύση είναι κατά κανόνα χειρουργική (με επιλογή τεχνικής ανάλογα με την ανατομία και τη σχέση με τους σφιγκτήρες). Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να ανακουφίσει συμπτώματα ή να υποστηρίξει τη θεραπεία, αλλά σπάνια λύνει μόνη της το πρόβλημα ενός συριγγίου.
Ένα απόστημα που δεν αντιμετωπίζεται μπορεί να επεκταθεί και να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη. Αν υπάρχει πυρετός, ρίγος, έντονη κακουχία, αυξανόμενος πόνος ή ταχεία επιδείνωση, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση. Το συρίγγιο, αν μείνει χωρίς θεραπεία, συνήθως ταλαιπωρεί με υποτροπές, εκκρίσεις και επαναλαμβανόμενες φλεγμονές.
Υποτροπή μπορεί να υπάρξει, ιδιαίτερα σε σύνθετα συρίγγια ή όταν υπάρχουν διακλαδώσεις που δεν χαρτογραφούνται πλήρως. Γι’ αυτό η σωστή χαρτογράφηση (κλινικά και, όταν χρειάζεται, με MRI/ενδοορθικό υπέρηχο ή ενδοσκοπική απεικόνιση του πόρου) και η εξατομίκευση της τεχνικής μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο επανεμφάνισης.
Η μετεγχειρητική πορεία εξαρτάται από τη μέθοδο. Σε πολλές περιπτώσεις ο ασθενής επιστρέφει σπίτι την ίδια ημέρα, με οδηγίες για υγιεινή, αλλαγές/γάζες όπου χρειάζεται και ρύθμιση της κένωσης ώστε να μην υπάρχει καταπόνηση. Ο γιατρός θα σας καθοδηγήσει για το πότε μπορείτε να επιστρέψετε σε εργασία και άσκηση, ανάλογα με το είδος της επέμβασης και τις απαιτήσεις της καθημερινότητάς σας.
Συνήθως προτείνονται πλύσεις με χλιαρό νερό και ήπιο στέγνωμα χωρίς τρίψιμο. Δεν είναι απαραίτητα τα “ισχυρά” σαπούνια ή αρωματικά προϊόντα (που μπορεί να ερεθίζουν). Οι ακριβείς οδηγίες διαφέρουν ανάλογα με το τραύμα/τεχνική και δίνονται εξατομικευμένα.
Όχι. Δεν υπάρχει “μία μέθοδος” για όλους. Η επιλογή εξαρτάται από:
Συχνά εμφανίζεται έντονος πόνος, πρήξιμο/ευαισθησία γύρω από τον πρωκτό, δυσκολία στο κάθισμα και μερικές φορές πυρετός ή ρίγος. Μπορεί να υπάρχει και έκκριση αν “ανοίξει” προς το δέρμα.
Η αυτόματη παροχέτευση μπορεί να φέρει προσωρινή ανακούφιση, αλλά δεν σημαίνει ότι λύθηκε οριστικά. Μερικές φορές παραμένει φλεγμονή ή δημιουργείται συρίγγιο, γι’ αυτό χρειάζεται αξιολόγηση.
Η έκκριση (πυώδης ή ορώδης) είναι συχνό σύμπτωμα συριγγίου ή ενεργής φλεγμονής. Η κακοσμία οφείλεται στη μικροβιακή χλωρίδα και στην παρατεταμένη υγρασία/ερεθισμό της περιοχής.
Συνήθως όχι. Μπορεί να υπάρχουν περίοδοι ύφεσης, αλλά συχνά υποτροπιάζει. Η οριστική λύση βασίζεται σε κατάλληλη χειρουργική αντιμετώπιση.
Σε σύνθετα συρίγγια, ο χειρουργός μπορεί να τοποθετήσει seton (ένα λεπτό “βρόχο/νήμα”) για να κρατήσει τον πόρο ανοικτό, να αποσυμφορήσει τη φλεγμονή και να προετοιμάσει το έδαφος για οριστική θεραπεία, με στόχο την προστασία των σφιγκτήρων. Δεν χρειάζεται σε όλα τα περιστατικά.
Ο βασικός στόχος κάθε θεραπείας είναι να κλείσει το συρίγγιο χωρίς να βλαφθεί ο σφιγκτηριακός μηχανισμός. Ο κίνδυνος εξαρτάται από το είδος του συριγγίου και την τεχνική. Γι’ αυτό η εμπειρία του χειρουργού και η σωστή χαρτογράφηση είναι καθοριστικές.
Εξαρτάται από τη μέθοδο και τη βαρύτητα της επέμβασης. Σε πολλές περιπτώσεις η επιστροφή είναι γρήγορη, όμως για βαριά εργασία/έντονη άσκηση ο γιατρός δίνει σαφές πλάνο ημερών.
Στόχος είναι να αποφύγετε τη δυσκοιλιότητα: υγρά, φυτικές ίνες και ήπιες επιλογές που σας “πηγαίνουν” καλά, ώστε η κένωση να είναι άνετη χωρίς σφίξιμο. Αν χρειαστεί, ο γιατρός μπορεί να προτείνει προσωρινά σκευάσματα που μαλακώνουν τα κόπρανα.
Ναι, συχνά απαιτείται ειδικός σχεδιασμός και συνεργασία με γαστρεντερολόγο, γιατί το συρίγγιο μπορεί να σχετίζεται με υποκείμενη φλεγμονή και να έχει διαφορετική πορεία/αντοχή στη θεραπεία.
Άμεσα όταν υπάρχει πυρετός, έντονος και αυξανόμενος πόνος, ρίγος, μεγάλη κακουχία, ταχύ πρήξιμο ή δυσκολία στην ούρηση/κένωση.
Το κόστος διαμορφώνεται από την τεχνική, την πολυπλοκότητα του περιστατικού και το αν απαιτείται νοσηλεία. Μετά την εξέταση, ο ασθενής ενημερώνεται αναλυτικά για τις επιλογές και το συνολικό πλάνο.
Ο Πρωκτολόγος – Γενικός Χειρουργός Δρ. Γεώργιος Ηλίας διαθέτει πάνω από 25 χρόνια εμπειρίας και έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 8.000 χειρουργικές επεμβάσεις με γενική αναισθησία και πάνω από 8.500 επεμβάσεις με τοπική αναισθησία. Με εξειδίκευση στη χειρουργική παθήσεων του πρωκτού με LASER, έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη χιλιάδων ασθενών, προσφέροντας σύγχρονες, εξατομικευμένες λύσεις με έμφαση στην ασφάλεια, την ακρίβεια και τη γρήγορη αποκατάσταση.
Μην διστάσετε να επικοινωνήσετε με το ιατρείο μας για να αξιολογήσουμε σωστά τα συμπτώματά σας και να σας προτείνουμε την πιο κατάλληλη, εξατομικευμένη θεραπεία.
Κλείστε ραντεβού για ολοκληρωμένη εξέταση και υπεύθυνη καθοδήγηση από τον Δρ. Γεώργιο Ηλία!
