Γράφει ο Πρωκτολόγος – Γενικός Χειρουργός Δρ. Γεώργιος Ηλίας.
Ο Δρ. Γεώργιος Ηλίας, με 25ετή και πλέον εμπειρία και πάνω από 8000 χειρουργικές επεμβάσεις με γενική αναισθησία και περισσότερες από 8500 με τοπική αναισθησία, έχει καταξιωθεί ως ειδικός στη χειρουργική για τις παθήσεις του πρωκτού με LASER.
Τα κονδυλώματα πρωκτού είναι μικρές βλάβες στο δέρμα γύρω από τον πρωκτό ή/και μέσα στον πρωκτικό σωλήνα, που συνδέονται με λοίμωξη από HPV (ιός ανθρώπινων θηλωμάτων). Σε αρκετές περιπτώσεις ξεκινούν «ύπουλα», χωρίς πόνο ή εμφανή σημάδια, και γι’ αυτό πολλοί ασθενείς καθυστερούν να ζητήσουν ιατρική εκτίμηση.
Το σημαντικό είναι ότι τα κονδυλώματα αντιμετωπίζονται. Με σωστή διάγνωση, επιλογή θεραπείας και παρακολούθηση, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τις υποτροπές και να προστατεύσουμε την υγεία της περιοχής.
Η λοίμωξη από HPV και τα κονδυλώματα πρωκτού μπορούν να εμφανιστούν σε άνδρες και γυναίκες. Ωστόσο, υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα να εκδηλωθούν βλάβες στην πρωκτική περιοχή ή να υπάρξουν υποτροπές.
Αυξημένο κίνδυνο έχουν συνήθως άτομα που:
Επίσης, άτομα με ιστορικό HPV-σχετιζόμενων αλλοιώσεων σε άλλες περιοχές (π.χ. στον τράχηλο της μήτρας, στο αιδοίο ή στον κόλπο) χρειάζονται συχνά πιο προσεκτικό έλεγχο, γιατί μπορεί να συνυπάρχουν βλάβες και στην πρωκτική περιοχή.
Τέλος, σε ορισμένους πληθυσμούς όπου συνυπάρχει μεγαλύτερη έκθεση στον HPV και παράγοντες που μειώνουν την ανοσολογική απόκριση (όπως η HIV λοίμωξη), ο έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός, γιατί αυξάνεται η πιθανότητα εμμένουσας λοίμωξης και ανάπτυξης δυσπλασιών.
Ο HPV είναι ένας πολύ συχνός ιός που «προτιμά» το δέρμα και τους βλεννογόνους. Όταν εγκατασταθεί στην πρωκτική περιοχή, μπορεί να προκαλέσει αλλοιώσεις που εμφανίζονται ως κονδυλώματα. Δεν σημαίνει ότι κάθε επαφή οδηγεί σε νόσο, ούτε ότι κάθε φορέας θα εμφανίσει βλάβες. Παίζουν ρόλο παράγοντες όπως η άμυνα του οργανισμού, το κάπνισμα, η ύπαρξη άλλων λοιμώξεων και η γενικότερη κατάσταση του ανοσοποιητικού.
Στο αρχικό στάδιο, τα κονδυλώματα μπορεί να είναι:
Με τον χρόνο, κάποια κονδυλώματα μεγαλώνουν ή πολλαπλασιάζονται και παίρνουν πιο χαρακτηριστική μορφή (μερικές φορές σαν μικρές «συστάδες»). Επειδή όμως η περιοχή έχει πολλές φυσιολογικές πτυχές και συχνά συνυπάρχει ερεθισμός, η κλινική εξέταση είναι η πιο ασφαλής οδός διάγνωσης.
Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν έντονα ενοχλήματα. Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, συνήθως περιλαμβάνουν: αίσθημα φαγούρας ή καύσου, ερεθισμό, «υγρασία» στην περιοχή, ή μια αίσθηση ότι κάτι υπάρχει τοπικά.
Μερικοί παρατηρούν μικρή αιμορραγία κυρίως μετά από έντονο σκούπισμα ή τριβή, ή ήπια ενόχληση κατά την κένωση.
Αν υπάρχει επίμονη αιμορραγία, πόνος, πληγή που δεν κλείνει, ή βλάβη που αλλάζει γρήγορα, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση — όχι επειδή «είναι σίγουρα κάτι κακό», αλλά επειδή η σωστή διάγνωση δεν γίνεται με εικασίες.
Ο HPV μεταδίδεται κυρίως μέσω στενής επαφής δέρματος/βλεννογόνου κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα. Η μετάδοση μπορεί να συμβεί ακόμη κι αν δεν υπάρχουν εμφανή κονδυλώματα εκείνη τη στιγμή, καθώς ο ιός μπορεί να βρίσκεται «σιωπηλά» στην περιοχή.
Κάτι σημαντικό: το προφυλακτικό μειώνει τον κίνδυνο, αλλά δεν τον μηδενίζει, γιατί δεν καλύπτει όλη την περιγεννητική/περιπρωκτική επιφάνεια. Αυτό δεν είναι λόγος φόβου — είναι λόγος ενημέρωσης και σωστής πρόληψης.
Η ερώτηση «κονδυλώματα πρωκτού καρκίνος» είναι πολύ συχνή — και δικαιολογημένα αγχωτική.
Τι σημαίνει πρακτικά; Ότι το σωστό πλάνο δεν είναι «να τα καυτηριάσω και τέλος», αλλά να γίνει πλήρης έλεγχος της περιοχής (εξωτερικά και, όταν ενδείκνυται, και εσωτερικά) και να αποφασιστεί αν χρειάζεται παρακολούθηση. Έτσι αντιμετωπίζουμε και την αιτία του άγχους: την αβεβαιότητα.
Η διάγνωση γίνεται με κλινική εξέταση από έμπειρο ιατρό, με προσεκτική αξιολόγηση της περιπρωκτικής περιοχής. Αν υπάρχει υποψία ενδοπρωκτικών βλαβών ή αν τα ευρήματα το απαιτούν, γίνεται έλεγχος και του πρωκτικού σωλήνα με κατάλληλη εξέταση.
Σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να συζητηθεί λήψη δείγματος (βιοψία) ή πιο εξειδικευμένος έλεγχος, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν άτυπες αλλοιώσεις ή αυξημένοι παράγοντες κινδύνου.
Η επιλογή θεραπείας εξαρτάται από το πού βρίσκονται τα κονδυλώματα (εξωτερικά/εσωτερικά), από το πόσα είναι, από το μέγεθος και από το ιστορικό υποτροπών.
Συνήθως οι βασικές κατηγορίες προσέγγισης είναι:
Συντηρητική/τοπική αντιμετώπιση (σε επιλεγμένα περιστατικά, κυρίως μικρές εξωτερικές βλάβες και πάντα με ιατρική καθοδήγηση), με στόχο να μειωθεί η βλάβη και να βοηθηθεί η άμυνα του οργανισμού.
Ιατρικές – επεμβατικές τεχνικές για πιο εκτεταμένα, υποτροπιάζοντα ή ενδοπρωκτικά κονδυλώματα. Εκεί ανήκουν τεχνικές που αφαιρούν/καταστρέφουν στοχευμένα τις βλάβες, με σκοπό καθαρό πεδίο, καλύτερη επούλωση και πιο ελεγχόμενο αποτέλεσμα.
Η θεραπεία με Laser είναι μια σύγχρονη επιλογή που επιτρέπει ακριβή στόχευση της βλάβης, ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχουν πολλαπλές ή δύσκολες εντοπίσεις. Το πώς ακριβώς θα εφαρμοστεί (σε επίπεδο αναισθησίας, συνεδρίας/συνεδριών και μετεγχειρητικών οδηγιών) είναι εξατομικευμένο και αποφασίζεται μετά την εξέταση.
Στόχος δεν είναι μόνο να «φύγει αυτό που φαίνεται», αλλά να μειωθούν οι πιθανότητες να μείνουν εστίες που θα οδηγήσουν σε σύντομη υποτροπή.
Μετά από θεραπεία, είναι συχνό να υπάρχει ήπιος τοπικός ερεθισμός για λίγες ημέρες, ενώ οι οδηγίες υγιεινής και φροντίδας της περιοχής βοηθούν πολύ στην άνεση και στην επούλωση. Η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται συνήθως σύντομα, ανάλογα με την έκταση της παρέμβασης.
Η υποτροπή δεν σημαίνει αποτυχία ιατρού ή ασθενούς. Σημαίνει ότι ο HPV μπορεί να παραμένει «σιωπηλός» στα κύτταρα και να εκδηλωθεί ξανά, ειδικά αν:
Γι’ αυτό η παρακολούθηση μετά τη θεραπεία είναι κομμάτι της συνολικής αντιμετώπισης.
Η πρόληψη των κονδυλωμάτων πρωκτού ξεκινά από την κατανόηση του πώς κολλάς HPV στον πρωκτό: ο ιός μεταδίδεται κυρίως με επαφή δέρμα-με-δέρμα κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα και μπορεί να περάσει ακόμη κι όταν δεν υπάρχει «κλασική» διείσδυση.
Το προφυλακτικό μειώνει τον κίνδυνο, αλλά δεν προστατεύει 100%, γιατί ο HPV μπορεί να βρίσκεται σε περιοχές που δεν καλύπτονται πλήρως.
Ο εμβολιασμός κατά του HPV είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο για να μειωθεί η πιθανότητα ανάπτυξης HPV-βλαβών (όπως τα κονδυλώματα) και ο κίνδυνος από στελέχη υψηλού κινδύνου που σχετίζονται με προκαρκινικές αλλοιώσεις.
Συνήθως προτείνεται σε μικρότερες ηλικίες πριν από την έναρξη της σεξουαλικής ζωής, αλλά υπάρχει και δυνατότητα catch-up (αναπλήρωσης) ή εξατομικευμένης σύστασης σε μεγαλύτερες ηλικίες, ανάλογα με το ιστορικό.
Σημείωση: το 9δύναμο εμβόλιο καλύπτει στελέχη που σχετίζονται συχνά με κονδυλώματα (π.χ. 6 και 11) αλλά και στελέχη υψηλού κινδύνου (π.χ. 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58) που συνδέονται με καρκίνους που σχετίζονται με HPV, συμπεριλαμβανομένου και του καρκίνου του πρωκτού.
Για να μειωθεί η μετάδοση και οι υποτροπές (ειδικά όταν υπάρχουν ή υπήρξαν κονδυλώματα), βοηθούν πρακτικά μέτρα όπως: σταθερή χρήση προφυλακτικού/προστατευτικών μέσων όπου είναι εφικτό, αποφυγή επαφής όταν υπάρχουν ορατές βλάβες, προσοχή σε πιθανή μεταφορά του ιού με τριβή/ξύσιμο, καθώς και σωστή υγιεινή. Το προφυλακτικό παραμένει σημαντικό, αλλά –όπως είπαμε– δεν αποτελεί «απόλυτη ασπίδα» για HPV.
Ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα εμμονής/επανενεργοποίησης του HPV (και άρα εμφάνισης ή υποτροπής κονδυλωμάτων), όπως το κάπνισμα και η ανοσοκαταστολή. Σε άτομα με μειωμένη άμυνα (π.χ. λόγω νοσημάτων ή φαρμάκων) ο έλεγχος και η πρόληψη χρειάζονται ακόμη πιο στενή, εξατομικευμένη παρακολούθηση από ειδικό.
Τα κονδυλώματα πρωκτού συνδέονται συχνότερα με «χαμηλού κινδύνου» τύπους HPV, όμως ο HPV συνολικά περιλαμβάνει και «υψηλού κινδύνου» τύπους που σχετίζονται με προκαρκινικές αλλοιώσεις και καρκίνο (συμπεριλαμβανομένου του πρωκτού). Γι’ αυτό η σωστή πρόληψη και ο κατάλληλος ιατρικός έλεγχος είναι ουσιαστικοί, ειδικά όταν υπάρχουν υποτροπές ή ανήκεις σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.
Η μετάδοση γίνεται κυρίως με στενή επαφή δέρματος/βλεννογόνου κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα. Δεν απαιτείται πάντα πλήρης διείσδυση για να μεταδοθεί ο HPV στην περιοχή.
Η «θεραπεία στο σπίτι» χωρίς διάγνωση είναι ρίσκο, γιατί μπορεί να γίνει λάθος χειρισμός, ερεθισμός ή να χαθεί χρόνος. Μπορούν όμως να δοθούν οδηγίες φροντίδας της περιοχής και, σε επιλεγμένα περιστατικά, να συζητηθούν τοπικές αγωγές υπό ιατρική επίβλεψη.
Μπορεί να μην φαίνονται καθόλου. Συχνά είναι τόσο μικρά που τα αντιλαμβάνεται μόνο ο γιατρός στην εξέταση.
Τα περισσότερα κονδυλώματα είναι καλοήθη. Ωστόσο, επειδή ο HPV έχει και τύπους υψηλότερου κινδύνου, ο σωστός έλεγχος και η παρακολούθηση είναι το «κλειδί» για ασφάλεια και ηρεμία.
Ναι, είναι πιθανή επαναμόλυνση ή υποτροπή. Η σωστή ενημέρωση, η εξέταση όπου χρειάζεται και η παρακολούθηση μειώνουν σημαντικά τις πιθανότητες.
Ο Πρωκτολόγος Δρ. Γεώργιος Ηλίας, με 25 ετή και πλέον εμπειρία και πάνω από 8000 χειρουργικές επεμβάσεις με γενική αναισθησία και περισσότερες από 8500 με τοπική αναισθησία, έχει καταξιωθεί ως ειδικός στη χειρουργική για τις παθήσεις του πρωκτού με LASER.
Αν έχετε συμπτώματα ή θέλετε υπεύθυνο έλεγχο και εξατομικευμένο πλάνο θεραπείας, μην διστάσετε να επικοινωνήσετε για αξιολόγηση και καθοδήγηση.
