Γράφει ο Δρ. Γεώργιος Ηλίας MD, Msc, PhD, Πρωκτολόγος – Γενικός Χειρουργός & Διδάκτορας της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η σύντομη απάντηση
Η πρωκτολογική εξέταση περιλαμβάνει τρία στάδια: λήψη ιστορικού, επισκόπηση της περιοχής και δακτυλική εξέταση. Όπου χρειάζεται, προστίθεται πρωκτοσκόπηση.
Η πρώτη επίσκεψη διαρκεί περίπου μισή ώρα. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων δεν απαιτεί προετοιμασία, κλύσμα ή νηστεία. Συνήθως δεν είναι επώδυνη. Μπορεί να προκαλέσει στιγμιαία δυσφορία, πίεση ή την αίσθηση ότι χρειάζεται κένωση.
Όταν υπάρχει οξεία ραγάδα, θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα ή άλλη επώδυνη πάθηση, η εξέταση μπορεί να είναι πιο δυσάρεστη και η προσέγγιση προσαρμόζεται ανάλογα με την κλινική εικόνα.
Γιατί αξίζει να το διαβάσετε αυτό πρώτα
Ο συχνότερος λόγος που οι ασθενείς καθυστερούν δεν είναι ο φόβος του αποτελέσματος. Είναι ότι δεν ξέρουν τι πρόκειται να συμβεί και το φαντάζονται χειρότερο απ’ ό,τι είναι.
Στην πράξη, η μεγάλη πλειονότητα των παθήσεων της περιοχής, όπως αιμορροΐδες, ραγάδα, συρίγγιο ή κύστη κόκκυγα, διαγιγνώσκεται κλινικά, μέσα στο ιατρείο, χωρίς εξειδικευμένες εξετάσεις. Η αναβολή δεν αποφεύγει κάτι δυσάρεστο, απλώς αφήνει το πρόβλημα να εξελιχθεί.
Βήμα 1: Το ιστορικό
Ξεκινά με συζήτηση. Ο ιατρός χρειάζεται να μάθει:
- Ποιο είναι το κύριο σύμπτωμα: αίμα, πόνος, κνησμός, εξόγκωμα, έκκριση
- Πόσο καιρό υπάρχει και αν επιδεινώνεται
- Πώς λειτουργεί το έντερο: δυσκοιλιότητα, διάρροια, αλλαγές
- Τι φάρμακα λαμβάνετε, ειδικά αντιπηκτικά
- Οικογενειακό ιστορικό, ιδίως καρκίνου παχέος εντέρου
- Προηγούμενες επεμβάσεις ή εξετάσεις στην περιοχή
Αυτό το στάδιο καθορίζει τα υπόλοιπα. Αξίζει να είστε ακριβείς. Δεν υπάρχει ερώτηση που να μην έχει ξανακουστεί.
Βήμα 2: Η επισκόπηση
Ο ασθενής τοποθετείται συνήθως σε αριστερή πλάγια θέση, με τα γόνατα λυγισμένα προς το στήθος. Είναι η πιο διακριτική θέση και ο ασθενής παραμένει καλυμμένος κατά τα άλλα.
Ο ιατρός εξετάζει οπτικά την περιπρωκτική χώρα. Μόνο με αυτό αναγνωρίζονται:
- Εξωτερικές αιμορροΐδες και δερματικές πτυχές
- Ραγάδα: έχει χαρακτηριστική θέση και εμφάνιση
- Στόμιο συριγγίου
- Κονδυλώματα
- Ερεθισμός ή δερματίτιδα από χρόνιο κνησμό
- Σημεία φλεγμονής ή αποστήματος
Διαρκεί δευτερόλεπτα και συνήθως δεν προκαλεί ενόχληση.
Βήμα 3: Η δακτυλική εξέταση
Γίνεται με γάντι και άφθονο λιπαντικό τζελ. Ο ιατρός ελέγχει τον τόνο του σφιγκτήρα, την ύπαρξη σκληριών ή ευαίσθητων σημείων, το κατώτερο ορθό, και στους άνδρες τον προστάτη.
Αυτό που περιγράφουν οι περισσότεροι είναι πίεση ή η εντύπωση ότι θέλουν να πάνε τουαλέτα, όχι πόνος.
Το κλειδί είναι η χαλάρωση. Όταν ο ασθενής σφίγγεται, η εξέταση γίνεται δυσκολότερη και για τους δύο. Γι’ αυτό ο ιατρός εξηγεί τι κάνει σε κάθε βήμα.
Αν πονέσετε, το λέτε και σταματά. Δεν υπάρχει λόγος να αντέξετε τίποτα.
Βήμα 4: Η πρωκτοσκόπηση, όταν χρειάζεται
Δεν γίνεται σε όλους. Όταν χρειάζεται εικόνα του εσωτερικού του πρωκτικού σωλήνα, για παράδειγμα για να σταδιοποιηθούν εσωτερικές αιμορροΐδες ή να εντοπιστεί η πηγή αιμορραγίας, χρησιμοποιείται λεπτό όργανο με φωτισμό.
Γίνεται στην ίδια επίσκεψη, δεν χρειάζεται δεύτερο ραντεβού, και διαρκεί περίπου 15 με 20 λεπτά. Το όργανο εισάγεται με λιπαντικό και αφαιρείται μόλις ολοκληρωθεί η επισκόπηση. Η αίσθηση είναι πίεσης. Δεν απαιτεί αναισθησία.
Πονάει η πρωκτολογική εξέταση;
Η ειλικρινής απάντηση: όχι, εκτός από συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Δεν πονάει στις περισσότερες περιπτώσεις: αιμορροΐδες χωρίς θρόμβωση, κνησμός, διερεύνηση αίματος, προληπτικός έλεγχος.
Μπορεί να πονέσει όταν υπάρχει οξεία ραγάδα ή θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα. Εκεί η περιοχή πονάει ήδη πριν την εξέταση. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο ιατρός συχνά περιορίζεται στην επισκόπηση, που πολλές φορές αρκεί για τη διάγνωση, και αναβάλλει τα υπόλοιπα ή χρησιμοποιεί τοπικό αναισθητικό.
Μια ραγάδα, για παράδειγμα, αναγνωρίζεται συνήθως με το μάτι. Δεν χρειάζεται να υποφέρει κανείς για να διαπιστωθεί κάτι που φαίνεται.
Χρειάζεται προετοιμασία για την πρωκτολογική εξέταση;
Συνήθως δεν χρειάζεται νηστεία, καθαρτικό ή κλύσμα για τη βασική πρωκτολογική εξέταση και την πρωκτοσκόπηση. Έρχεστε όπως είστε.
- Να έχετε πάει τουαλέτα, αν προκύψει φυσιολογικά. Δεν είναι απαραίτητο.
- Απλή υγιεινή της περιοχής με νερό. Τίποτα ιδιαίτερο.
- Να έχετε μαζί προηγούμενες εξετάσεις, αν υπάρχουν.
Προετοιμασία απαιτεί μόνο η κολονοσκόπηση, που είναι ξεχωριστή εξέταση, γίνεται σε ξεχωριστό ραντεβού και προγραμματίζεται ανάλογα.
Πότε η πρωκτολογική εξέταση δεν αρκεί
Η πρωκτολογική εξέταση ελέγχει την περιοχή του πρωκτού και το κατώτερο ορθό. Δεν αντικαθιστά τον έλεγχο ολόκληρου του παχέος εντέρου.
Κολονοσκόπηση συστήνεται όταν:
- Η αιμορραγία δεν εξηγείται από τα ευρήματα της περιοχής
- Υπάρχει νέα ή επίμονη αλλαγή στη συνήθεια των κενώσεων
- Υπάρχει απώλεια βάρους ή αναιμία
- Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου ή πολυπόδων
- Το επιβάλλει η ηλικία και το ατομικό ιστορικό
Η πρωκτοσκόπηση ή ορθοσκόπηση, που μερικές φορές συγχέεται μαζί της, εξετάζει την περιοχή του πρωκτικού σωλήνα και του κατώτερου ορθού, ανάλογα με το είδος της εξέτασης και του χρησιμοποιούμενου οργάνου. Όταν υπάρχει ένδειξη για πλήρη έλεγχο, δεν επαρκεί.
Αν αυτό που σας έφερε εδώ είναι συγκεκριμένα αίμα στην κένωση, δείτε πότε χρειάζεται άμεσος έλεγχος και τι δείχνει η εμφάνισή του.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο διαρκεί η πρωκτολογική εξέταση;
Η πρώτη επίσκεψη, μαζί με την εξέταση, διαρκεί περίπου μισή ώρα. Όταν χρειάζεται και πρωκτοσκόπηση, αυτή διαρκεί περίπου 15 με 20 λεπτά και περιλαμβάνεται στον ίδιο χρόνο.
Θα μάθω τι έχω την ίδια μέρα;
Σε πολλές συχνές παθήσεις της περιοχής μπορεί να τεθεί διάγνωση και να δοθεί αρχικό θεραπευτικό πλάνο κατά την ίδια επίσκεψη. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται πρόσθετες εξετάσεις.
Θα χρειαστεί και κολονοσκόπηση;
Όχι πάντα. Η απόφαση παίρνεται μετά την κλινική εξέταση, ανάλογα με τα ευρήματα, την ηλικία και το ιστορικό. Αν χρειαστεί, γίνεται σε ξεχωριστό ραντεβού και απαιτεί προετοιμασία.
Ο ιατρός είναι συμβεβλημένος με τον ΕΟΠΥΥ;
Ναι. Για το τι καλύπτεται και τι χρειάζεται να φέρετε, επικοινωνήστε με το ιατρείο πριν το ραντεβού.
Πού γίνεται η πρωκτολογική εξέταση;
Στα ιατρεία σε Αθήνα και Χαλκίδα. Η πρωκτοσκόπηση, όταν χρειάζεται, γίνεται στην ίδια επίσκεψη.
Και αν είναι απλώς αιμορροΐδες; Άξιζε τον κόπο;
Αυτή είναι η καλύτερη δυνατή έκβαση. Ο σκοπός της εξέτασης είναι να το αποκλείσει και να δώσει σωστή θεραπεία για ό,τι υπάρχει.
Ραντεβού για πρωκτολογική εξέταση
Αν έχετε σύμπτωμα που σας απασχολεί, η εξέταση είναι το γρήγορο και ανώδυνο μέρος της διαδικασίας. Η αναμονή είναι το δύσκολο.
Κλείστε ραντεβού. Ιατρεία σε Αθήνα και Χαλκίδα.
